sobota, 15 lutego 2014

Jak powinien wyglądać prawidłowy pomiar ciśnienia krwi?

Ludzie borykający się z nadciśnieniem tętniczym otrzymują od lekarza prowadzącego zalecenie wykonywania regularnych pomiarów ciśnienia tętniczego. Nabywają więc drogą kupna (często w aptece) ciśnieniomierz. 
W 90% przypadków wybór pacjenta pada na ciśnieniomierz automatyczny lub półautomatyczny. Pomiar ciśnienia nowoczesnymi ciśnieniomierzami wydaje się banalnie prosty. "Wystarczy założyć mankiet i nacisnąć, o TU... :)"
Wyniki pomiarów jakie (...)

otrzymują pacjenci w domu ma wpływ na ich leczenie. Z rozmów z pacjentami wiem, że wiele osób wykonuje tę czynność nieprawidłowo, otrzymując tym samym wynik zafałszowany. Rzeczy, które z pozoru uważamy za mało ważne mogą mieć istotny wpływ na to, co odczytamy z ciśnieniomierza. 
Jakich zasad powinnyśmy się trzymać, aby wynik odczytany z aparatu był wiarygodny? Pamiętać należy o kilku istotnych rzeczach.
Do wiarygodnego pomiaru ciśnienia tętniczego w warunkach domowych zaleca się używanie elektronicznych ciśnieniomierzy naramiennych, spełniających określone kryteria dokładności i zarejestrowanych w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych. Listę aparatów do pomiaru ciśnienia zalecanych przez Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego mozna znaleć na tej stronie internetowej: 

 Podstawowe zasady prawidłowego pomiaru:

  • Pomiar przeprowadzamy z założonym mankietem po pięciominutowym odpoczynku w pozycji siedzącej lub leżącej. Nawet spokojna praca „przy biurku” podnosi ciśnienie krwi przeciętnie o około 6 mmHg skurczowo i 5 mmHg rozkurczowo. 
  • Mankiet ciśnieniomierza naramiennego powinien znajdować się na wysokości serca, czyli połowy długości mostka. Opuszczenie ramienia poniżej poziomu serca prowadzi do zawyżenia ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, a uniesienie ramienia powyżej poziomu serca - do zaniżenia tych wartości (wielkość błędu może sięgać nawet 10 mm Hg).  
  • W celach diagnostycznych powinniśmy wykonać przez okres trzech dni dwa pomiary rano i dwa wieczorem zapisując wartości.
  • Zawsze powinno się dokonywać pomiaru o tej samej godzinie. W ciągu całego dnia człowiek ma ok.100 000 różnych wartości ciśnienia tętniczego krwi, z tego względu pojedyncze pomiary nie są wiarygodne. Tylko regularne pomiary dokonywane o tej samej porze dnia przez dłuższy okres czasu umożliwiają rzeczywistą ocenę ciśnienia krwi. Ważne jest to szczególnie w przypadku pacjentów już przyjmujących leki przeciwnadciśnieniowe. Pora wykonania pomiaru może mieć znaczący wpływ na jego wynik, niezależnie od techniki pomiaru, dlatego zaleca się odnotowywanie godziny przyjęcia leku, by można było określić, kiedy przypada szczyt jego działania i kiedy to działanie jest najsłabsze. 
  • Godzinę przed pomiarem nie powinno się palić papierosów, pić alkoholu ani kawy.
  • Silna potrzeba oddania moczu również może zafałszować wynik. Pełny pęcherz zwiększa ciśnienie o około 10 mmHg.   
  • Przed pomiarem powinno przeczytać się dokładnie instrukcję obsługi aparatu do pomiaru ciśnienia krwi. Jego poprawna obsługa gwarantuje właściwą jakość pomiaru i prowadzi do uzyskania dokładnego wyniku.  
  • Podczas pomiaru nie wolno rozmawiać ani się poruszać. Mówienie podnosi wartość ciśnienia o około 6-7 mmHg.   
  • Między kolejnymi pomiarami powinno się odczekać przynajmniej minutę, aby pozwolić odpocząć naczyniom krwionośnym. 
  • W czasie pomiaru ciśnienia krwi niezbędne jest podparcie ramienia, gdyż w przypadku ramienia wyprostowanego i niepodpartego ciśnienie rozkurczowe może wzrosnąć nawet o 10% (ważne szczególnie w przypadku aparatów nadgarstkowych).
  • Należy pamiętać, że wiele czynników może mieć wpływ na nasze ciśnienie są to np.: stres, gorączka, wysiłek fizyczny, ciśnienie atmosferyczne.   
Lęk powoduje wzrost ciśnienia krwi nawet o 30 mm Hg i większy. Zjawisko to można traktować jako reakcję fizjologiczną, zwaną obronną lub alarmową. Często obserwuje się ją na oddziałach ratunkowych, gdzie pacjenci są przestraszeni i pełni obaw, ale może się również zdarzyć w gabinecie lekarza rodzinnego i w przychodni. Reakcję alarmową na lekarza powszechnie nazywa się "efektem białego fartucha". Może ona wystąpić zarówno u osób z prawidłowym ciśnieniem tętniczym, jak i u chorych na nadciśnienie. U osób w podeszłym wieku częściej niż u osób młodszych.

Reakcję tę trzeba odróżniać od "nadciśnienia białego fartucha" - stanu, w którym u osoby z prawidłowym ciśnieniem tętniczym występuje nadciśnienie w czasie powtarzanych pomiarów w gabinecie lekarskim, ale poza nim ciśnienie krwi powraca do normy. Znaczenie tego zjawiska w praktyce klinicznej polega na tym, że decyzji o obniżaniu ciśnienia krwi, zwłaszcza farmakologicznym, nigdy nie powinno się podejmować na podstawie pomiarów wykonanych w okolicznościach, w których prawdopodobnie występuje reakcja obronna. Nasilenie tej reakcji bywa bardzo różne u poszczególnych pacjentów, u wielu reakcja taka nie występuje, a uspokojenie pacjenta oraz zapoznanie go z techniką i okolicznościami pomiaru ciśnienia krwi nie ma na nią istotnego wpływu. Nadciśnienie białego fartucha najlepiej wykazać za pomocą automatycznego monitorowania ciśnienia krwi (ambulatory blood pressure monitoring - ABPM). 

Częstym problemem jest wybór ręki, na której dokonujemy pomiaru. Pierwszy pomiar ciśnienia krwi powinno się wykonać na obu ramionach. Jeśli podczas kolejnych wizyt ponownie stwierdzi się różnicę ciśnienia krwi między obu ramionami wynoszącą ponad 20 mm Hg dla ciśnienia skurczowego i ponad 10 mm Hg dla ciśnienia rozkurczowego, to należy przeprowadzić dalszą diagnostykę (w tym jednoczesny obustronny pomiar ciśnienia krwi) w celu wykluczenia choroby tętnic. 

Od strony technicznej zwrócić uwagę na to, aby mankiet ciśnieniomierza powinien być dostatecznie długi.  
Użycie niewłaściwego mankietu (z nieodpowiednią poduszką gumową) może być przyczyną zawyżenia (poduszka zbyt wąska lub zbyt krótka) albo zaniżenia (poduszka zbyt szeroka lub zbyt długa) ciśnienia krwi (błąd może wynosić nawet 30 mm Hg).

 Zalecane rozmiary mankietów do pomiaru ciśnienia krwi na ramieniu u osób dorosłych
Rodzaj mankietuRozmiary poduszki gumowejZastosowanie
zalecenia British Hypertension Society
mankiet standardowy12 x 26 cmna większość ramion osób dorosłych
mankiet duży12 x 40 cmna ramiona grube
mankiet mały12 x 18 cmna ramiona chude
zalecenia American Heart Association
mankiet mały10 x 24 cmna ramiona o obwodzie 22-26 cm
mankiet standardowy13 x 30 cmna ramiona o obwodzie 27-34 cm
mankiet duży16 x 38 cmna ramiona o obwodzie 35-44 cm
mankiet udowy20 x 42 cmna ramiona o obwodzie 45-52 cm

źródła:
  1. European Society of Hypertension recommendations for conventional, ambulatory and home blood pressure measurement, E. O'Brien, R. Asmar, L. Beilin, Y. Imai, J.-M. Mallion, G. Mancia, T. Mengden, M. Myers, P. Padfield, P. Palatini, G. Parati, T. Pickering, J. Redon, J. Staessen, G. Stergiou, P. Verdecchia, on behalf of the European Society of Hypertension Working Group on Blood Pressure Monitoring, Journal of Hypertension, 2003; 21: 821-8484
  2. http://tensoval.pl/
  3. http://www.hwg.pl/blog/ 
  4. Głuszek J.: Pomiary samodzielne ciśnienia tętniczego. [W:] Więcek A., Januszewicz A., Szczepańska-Sadowska E., Prejbisz A. [red.]: Hipertensjologia. Medycyna Praktyczna, Kraków 2011: 182-184.
  5. http://oswiata.sanepid.olsztyn.pl/wp-content/uploads/2013/02/%C5%9Awiatowy-Dzie%C5%84-Zdrowia-2013-prezentacja-OPZiOZ.pdf

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz